Само 3.280 фирми создаваат 37% од вредноста: Странскиот капитал стана еден од столбовите на македонската економија

Само 3.280 компании под странска контрола вработуваат повеќе од 105.000 луѓе и создаваат 37% од бруто-додадената вредност на македонскиот деловен сектор, покажуваат најновите податоци на Државниот завод за статистика, откривајќи колку голема економска тежина е концентрирана во релативно мал број фирми. Странски контролираните претпријатија претставуваат само 4,7% од компаниите во опфатениот деловен сектор. Но во нив работат 105.151 лице, или 24,2% од вработените, а во 2024 година оствариле промет од 802,8 милијарди денари и создале 183,76 милијарди денари бруто-додадена вредност. Тоа се речиси три милијарди евра додадена вредност. Бројките покажуваат голема диспропорција: помалку од една на секои 20 компании создава повеќе од една третина од вкупната вредност. Половина од вработените се во фабриките Најголемата концентрација е во преработувачката индустрија. Само 381 претпријатие под странска контрола во овој сектор вработува 51.214 лица. Тоа значи дека речиси половина од сите вработени...

Туристички бум во јули: Речиси 800.000 ноќевања за еден месец

Северна Македонија во јули ја посетиле 223.711 туристи, за 6,6 отсто повеќе отколку во истиот месец минатата година, додека бројот на ноќевања пораснал за 3,2 отсто на 795.083, покажуваат податоците на Државниот завод за статистика. Растот во најсилниот летен месец го поттикнале и домашните и странските гости. Бројот на домашни туристи се зголемил за 8,9 отсто, на 96.293, додека странските туристи пораснале за 4,9 отсто, на 127.418. Странците сочинувале 57 отсто од сите туристи во јули, а домашните гости 43 отсто. Но, кога се гледаат ноќевањата, сликата е обратна. Домашните туристи оствариле 534.381 ноќевање, или 67,2 отсто од вкупниот број, додека странските гости имале 260.702 ноќевања, односно 32,8 отсто. Најголем број странски туристи во јули пристигнале од Турција – 50.955, што претставува околу 40 отсто од сите странски туристи во земјата во тој месец. На второ место е Србија...

Горивото +15,8%, овошјето и грозјето -7,2%: Што се случува со македонското земјоделство

Земјоделците плаќаат 7 отсто повеќе, а своите производи ги продаваат по пониски цени Трошоците во македонското земјоделство во август пораснале за 7 отсто во споредба со истиот месец минатата година, додека цените што земјоделците ги добиваат за своето производство се намалиле за 2,2 отсто, покажуваат најновите податоци на Државниот завод за статистика. Податоците покажуваат спротивно движење на двете страни од земјоделското производство – поскапи средства потребни за производство и пониски цени на земјоделските производи. Најголем удар доаѓа од енергијата, горивата и мазивата, чии цени за една година пораснале за 15,8 отсто. Ветеринарните услуги поскапеле за 10,2 отсто, минералните ѓубрива за 4 отсто, семињата за 3,4 отсто, а добиточната храна за 2,5 отсто. Трошоците за средства наменети за инвестиции во земјоделството се зголемиле за 9 отсто во однос на август 2025 година. Особено е изразен растот кај транспортната опрема, која...

ИНТЕРВЈУ / Ибрахим Мехмети: ВИ треба да биде спореден, а не главен извор на информации

Брзиот развој на вештачката интелигенција отвора нови можности за медиумите, но истовремено ја зголемува опасноста од објавување неточни или недоволно проверени информации. Токму веродостојноста на изворите и точноста на информациите се меѓу најголемите предизвици за новинарството во ерата на ВИ, оценува долгогодишниот новинар и уредник и експерт во невладиниот сектор, Ибрахим Мехмети. Во интервју за СКУП, Мехмети вели дека вештачката интелигенција, во најдобар случај, треба да се користи како спореден и споредбен извор, а не како главен извор на информации. Според него, конечната одлука за тоа што ќе биде објавено мора да остане кај новинарот, при што професионалната и човечката етика треба да имаат предност. Тој предупредува и дека натпреварот меѓу медиумите за што побрзо објавување информации речиси секогаш оди на штета на квалитетот, а уште повеќе на точноста. Иднината на новинарството, според Мехмети, затоа треба да се бара...

Венс до ВИ компаниите: Ако создавате „Франкенштајн“, запрете

Американскиот потпретседател Џеј Ди Венс ги отфрли повиците за глобално регулирање на ризиците од вештачката интелигенција, порачувајќи им на компаниите што развиваат најнапредни системи дека, доколку сметаат оти создаваат опасна технологија, треба самите да го запрат нејзиниот развој наместо да бараат интервенција од владата. „Ако создавате Франкенштајн, не доаѓајте кај владата да кажете дека ни треба регулација“, рече Венс, во порака насочена кон технолошките компании кои во последните денови сè погласно предупредуваат на ризиците од брзиот развој на вештачката интелигенција. Неговите забелешки следуваат по предупредувањата на извршниот директор на Anthropic, Дарио Амодеи, кој предложи координација меѓу водечките компании и владите за да се забави развојот на најмоќните модели додека не бидат воспоставени посилни безбедносни механизми. Амодеи предложи и независни експерти да добијат пристап до процесите во компаниите што развиваат најнапредни модели, со цел безбедноста да се проверува уште во...

ИНТЕРВЈУ / Бардул Заими: ВИ може да помогне, но човечкиот допир останува незаменлив во новинарството

Вештачката интелигенција сè подлабоко навлегува во медиумите и го менува начинот на кој се создаваат, обработуваат и дистрибуираат информациите. Но технолошката брзина не може да ги замени професионалното расудување, проверката на фактите и човечката одговорност, вели писателот и долгогодишен новинар Бардул Заими. Во интервју за СКУП, Заими оценува дека ВИ нуди големи можности за новинарството, но предупредува дека нејзината употреба без јасни етички принципи може да доведе до содржини кои се фактографски неосновани и кои создаваат погрешна перцепција за настаните. Според него, токму во време кога содржините можат да се произведуваат со невидена брзина, стануваат уште поважни проверката, критичката анализа и редакциската одговорност. СКУП: Со оглед на вашето долгогодишно искуство како новинар, кои се главните предизвици во употребата на вештачката интелигенција во новинарството? Бардул Заими: Новинарството е специфична професија која се темели врз строги принципи поврзани со информацијата, веста...

Оставете коментар

коментар(и)